3 mei 2007

Het opslaan van gegevens van jongeren door de politie in een database als manier om overlast op straat te voorkomen is onaanvaardbaar. Het gaat om jongeren die nooit een strafbaar feit hebben gepleegd. Registratie in de politieregisters maakt van hen ''bekenden van de politie''. De kans dat jongeren onterecht als verdachte te worden aangemerkt of onterecht te worden onderworpen aan politieoptreden wordt hierdoor vergroot. Defence for Children International vindt dat de werkwijze van het korps Zuid Holland Zuid in strijd is met de rechten van kinderen.

Het politiekorps Zuid Holland Zuid heeft een Jeugdinformatiesysteem ontwikkeld. ''Hangjongeren'' worden gefotografeerd. Het gaat om jongeren die nadrukkelijk op straat aanwezig zijn. De foto en andere bekende persoonlijke gegevens worden vervolgens geregistreerd en vastgelegd in een database. De politie wil op deze wijze overlast tegengaan en beter zicht krijgen op het gedrag van jongeren.

Defence for Children vindt de werkwijze van de politie ongeoorloofd en ongewenst. Gegevens van kinderen die geen strafbaar feit hebben gepleegd, kunnen niet om preventieve redenen in de registers worden opgenomen. Kinderen die nooit een strafbaar feit hebben gepleegd, worden hiermee onterecht bestempeld als potentiële criminele jongeren. De politie treedt met deze werkwijze buiten de eigen bevoegdheden. De hoofdregel van de Politiewet 1993 is dat de politie moet handelen binnen de geldende rechtsregels. Met het oog op veiligheid en preventie kan de politie maatregelen nemen om crimineel gedrag van kinderen te voorkomen. Dit betekent niet dat de politie ter preventie de gegevens van grote groepen jongeren kan opnemen in de database van het Jeugdinformatiesysteem.

De wijze waarop de politie Zuid-Holland Zuid gegevens over jongeren verzameld is strijdig met het Verdrag inzake de Rechten van het Kind (IVRK). Volgens het IVRK moet het belang van het kind het eerste uitgangspunt zijn bij het nemen van maatregelen over kinderen. Artikel 16 IVRK garandeert het recht op privacy van kinderen. Dit houdt in dat geen enkel kind mag worden onderworpen aan willekeurige of onrechtmatige inmenging in diens privé-leven, noch aan enige onrechtmatige aantasting van zijn of haar eer of goede naam. Door gegevens van kinderen zonder duidelijke aanleiding op te nemen in het informatiesysteem handelt de politie in strijd met de privacy en de goede naam van kinderen. Registratie in de politiedatabank betekent immers dat een kind of jongere ''bekend is bij de politie''.

Het politiewerk ten aanzien van jongeren moet ook in overeenstemming zijn met artikel 40 van het IVRK. Dit regelt het jeugdstrafrecht en stelt de voorwaarde dat 'geen enkel kind wordt verdacht van, vervolgd wegens of veroordeeld terzake van het begaan van een strafbaar feit op grond van enig handelen of nalaten dat niet volgens het nationale of internationale recht verboden was op het tijdstip van het handelen of nalaten'. Door kinderen preventief te registreren in de politieregisters worden zij als potentiële verdachten te boek gezet. De kans dat zij op een later tijdstip in het opsporingsproces onterecht als verdachte worden aangemerkt neemt daarmee toe.

De politie bekijkt ieder half jaar of een groep nog overlast veroorzaakt. Is dat het geval, dan blijft de registratie van iedere jongere die bij de groep hoort in de database staan. Jongeren en hun ouders hebben recht op inzage in de gegevens die over hen bij de politie bekend zijn. Wie het niet eens is met de registratie kan de politie verzoeken om deze te schrappen. Als de politie de registratie niet wil verwijderen zijn er een aantal manieren om de zaak aan te kaarten. Allereerst kunnen jongeren en hun ouders de zaak ter bemiddeling voorleggen aan het College Bescherming Persoonsgegevens. Een andere mogelijkheid is om een verzoekschrift in te dienen bij de rechtbank met de vraag om de registratie ongedaan te maken. Hierbij is het niet verplicht een advocaat in te schakelen. Een derde manier is om door middel van een kort geding, een snelle procedure bij de burgerlijke rechter te vragen de registratie onmiddellijk ongedaan te maken. Als de rechter oordeelt dat de registratie onrechtmatig is, komen de gemaakte kosten voor bijvoorbeeld een advocaat voor rekening van de politie.

Jongeren die overlast veroorzaken door veel op straat te zijn, lawaai te maken en op een vervelende manier aandacht vragen zijn geen criminele jongeren. Het is aan de politie om dit onderscheid helder te houden en alternatieven te bedenken, waarbij bijvoorbeeld de rol van de wijkagent en specifieke jongerenprogramma's belangrijk zijn.