26 april 2005

Ingeburgerde asielzoekerskinderen hebben recht op verblijf in Nederland. In de weer opgelaaide discussie over de wenselijkheid van een pardon voor lang in Nederland verblijvende asielzoekers, wordt gesuggereerd dat een pardon een vrijblijvende zaak zou zijn voor de overheid. Dat het niet meer zou zijn dan een royaal gebaar, een chique geste. Ten onrechte. Want een pardon is ook het aangewezen middel voor de Nederlandse overheid om een einde te maken aan de schending van de rechten van kinderen in het asielbeleid. Tot nu toe heeft minister Verdonk internationale verdragen, waaronder het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind, en ook dwingende aanbevelingen van het VN-Comité dat toeziet op de naleving van dit Verdrag, in de wind geslagen. Hiermee handelt Nederland in strijd met internationaal recht. Duizenden kinderen zijn daar de dupe van.

In de discussie over de sympathieke actie 'Een royaal gebaar' van de schrijfster Marion Bloem, blijft dit kinderrechtenaspect onderbelicht. De volgende zaak illustreert dat er juridisch gezien niet kan worden voorbijgegaan aan het Kinderrechtenverdrag.

Een alleenstaande Somalische moeder verblijft al sinds 1994 met haar drie minderjarige kinderen in Nederland. Haar advocaat doet in de asielprocedure een beroep op het Kinderrechtenverdrag, omdat haar kinderen in Nederland zijn ingeburgerd, ze de Somalische taal niet spreken en onbekend zijn met Somalië. Dat de kinderen geen banden hebben in Somalië, klemt naar de mening van de rechter des te meer nu ook eiseres zelf nauwelijks geworteld is in Somalië. Het beroep van de moeder en kinderen wordt gegrond verklaard.

Balkenende zegt dat een pardon voor asielzoekers die onder de oude vreemdelingenwet naar Nederland zijn gekomen "er niet in zit". Minister Donner meent dat het kabinet zich schuldig zou maken aan willekeur met zo'n regeling. Zoals uit het bovenstaande blijkt, maakt de Nederlandse overheid zich nu juist schuldig aan willekeur bij de behandeling van lang in Nederland verblijvende asielzoekers met kinderen. Het is nu een lot uit de loterij, als kinderen erin slagen de rechten die hun toekomen ook daadwerkelijk af te dwingen. Want veel te vaak wordt door rechters uitsluitend gekeken naar de positie van ouders, en te weinig naar de belangen van kinderen. Die worden als "aanhangsels" van hun ouders gezien en niet als zelfstandige belanghebbenden. Deze rechtspraktijk is in het licht van het verdrag niet te handhaven.

Kinderen hebben in alle procedures die hen aangaan zelfstandige belangen. Het pardon biedt een effectieve oplossing voor de oude zaken. Het voorkomt namelijk dat tal van nieuwe rechtszaken worden opgestart in naam van het kind. Het voorkomt ook dat kinderen nog weer jaren moeten wachten op een status, of worden uitgezet voordat ze een advocaat hebben gevonden die hun belangen wil behartigen. Want maar weinig asieladvocaten zijn momenteel op de hoogte van de mogelijkheden die het verdrag biedt.

Het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind is door Nederland in 1995 geratificeerd. Het zegt onder andere dat het belang van het kind een doorslaggevende rol moet hebben bij maatregelen die gericht zijn op alle kinderen, ongeacht de situatie van hun ouders. Voor haar onwil om het belang van het kind mee te wegen in het vreemdelingenrecht, is de Nederlandse regering al in 2003 op haar vingers getikt door het Comité voor de Rechten van het Kind. Dit VN-comité vindt onder andere dat Nederland de Vreemdelingenwet 2000 moet aanpassen en dat kinderen zolang ze in Nederland zijn, recht hebben op opvang en niet van hun vrijheid mogen worden beroofd.

Deze aanbevelingen worden door Minister Verdonk echter genegeerd. Kinderen zitten nog steeds in gevangenissen in vreemdelingenbewaring, zij worden met hun gezin op straat gezet. Waarom een verdrag ondertekenen als je je er niet aan gaat houden? Of heeft de Nederlandse overheid destijds verkeerd ingeschat welke implicaties het verdrag zou kunnen hebben? Nu de instroom van asielzoekers in heel Europa (ook in Nederland) aanzienlijk is gedaald, is het de hoogste tijd om de aanbevelingen van het Kinderrechtencomité na te komen en een kwaliteitsslag te maken binnen het vreemdelingenbeleid. Zich verschuilen achter hoge aantallen is nu geen optie meer.

Naar mijn mening is het feit dat Minister Donner zich in Trouw (15/4/2005) minder uitgesproken negatief uitlaat over het verstrekken van een pardon aan gevangenen uiterst bizar. Uitgeprocedeerde kinderen hebben toch niets misdaan? De overheid zelf schendt zonder pardon rechten die internationaal aan alle kinderen zijn toegekend. Het wordt tijd dat de overheid haar schuld gaat inlossen. Ook de Tweede Kamer kan hier een steentje aan bijdragen door de ingediende motie van de PvdA te steunen. Deze motie eist dat asielzoekers die in ons land wonen, in ons land zijn ingeburgerd en in veel gevallen een gezin hebben met kinderen die hier zijn geboren en opgegroeid een verblijfsvergunning krijgen. Uitvoering daarvan zou geen royaal gebaar zijn, maar een erkenning van de plichten die voortvloeien uit het internationaal recht.

Noot van de redactie: de motie van de PvdA is afgewezen.

Door Mr Simone Bommeljé - Jurist Defence for Children International Nederland