27 januari 2011

Prof. dr. Josine Junger-Tas is op 81-jarige leeftijd overleden. Zij was de grondlegger van de jeugdcriminologie als aparte tak van de criminologie.
Als academicus was Junger-Tas een laatbloeier, in haar opvattingen een voorloper. Zij ging studeren na haar scheiding, terwijl ze nog midden in haar moederschap stond. Op haar 43ste promoveerde zij op 'Kenmerken en sociale integratie van jeugddelinquenten'.
Junger-Tas werkte twintig jaar bij het WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum), waarvan vijf jaar als directeur. Daarnaast vervulde zij verschillende hoogleraarschappen.

Zij zag vanuit haar wetenschappelijke ooghoeken de maatschappelijke discussie over jeugdcriminaliteit veranderen. Haar weerzin tegen de sterk repressieve krachten was maatschappelijk én wetenschappelijk. Zij probeerde steeds de veronderstelde sterke toename van de jeugdcriminaliteit met cijfers te ontkrachten en te relativeren. Zij had de grootst mogelijke moeite met instellingen als Den Engh en Glenn Mills, omdat zij de uitgangspunten daarvan onwetenschappelijk achtte: disciplineringmethoden werken niet, dat is bewezen.
Zij zag de gesloten kindertehuizen veranderen in jeugdgevangenissen: 'Toen ik begon bij het ministerie van Justitie begin jaren tachtig, waren al die toestanden en hekken er niet. Het ging om heropvoeding, niets anders. Nu proef je steeds vaker een sfeer van: opsluiten, niet behandelen. Net of die kinderen al afgeschreven zijn'.

De kwaliteiten van Junger-Tas vielen ook in het buitenland op. Met haar talenkennis kon zij zich goed manifesteren buiten de grenzen tot aan een hoogleraarschap in Lausanne toe. Vanuit die externe positie kon zij uiterst kritisch zijn op de Nederlandse situatie. In het 'International Handbook on Juvenile Justice' uit 2006 rangschikt zij het Nederlands jeugdstrafrecht onder de meer repressieve Angelsaksische modellen, waarin het pedagogisch perspectief naar de achtergrond wordt gedrukt en het verschil tussen volwassenenstrafrecht en jeugdstrafrecht wordt geminimaliseerd.
Tot op hoge leeftijd bleef Junger-Tas productief. Een van haar publicaties was in 2009 de bundel 'Reforming Juvenile Justice', waarover zij samen met Frieder Dünkel de redactie voerde.
Professor Junger-Tas leeft in inhoudelijke zin voort onder meer in haar dochter Marianne die hoogleraar maatschappelijke veiligheid in Twente is en in Peter van der Laan die bij haar (samen met Jaap Doek) in 1991 promoveerde.
Met het overlijden van Junger-Tas heeft de pedagogische benadering van het jeugdstrafrecht een voorvechtster verloren en Defence for Children een vriendin.
Stan Meuwese