17 november 2010

Alleenstaande minderjarige jongeren opsluiten als ze het net in Nederland zijn aangekomen, is in strijd met het Kinderrechtenverdrag. Dat concluderen rechters nadat ze het met eigen ogen zijn gaan kijken hoe het eraan toegaat op aanmeldcentrum Schiphol. Defence for Children voelt zich hiermee gesteund in de strijd tegen de vrijheidsberoving van jonge asielzoekers en migranten.

Alleenstaande minderjarige vreemdelingen die zonder de vereiste papieren het land binnen komen, kunnen in het Aanmeldcentrum op Schiphol in detentie worden gezet. Formeel wordt hen de toegang tot het land geweigerd. Na een grondig onderzoek en bezoek aan het centrum concludeert de meervoudige kamer van de Amsterdamse rechtbank dat de bewaring van minderjarigen op deze locatie in strijd is met het Kinderrechtenverdrag en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).

De rechters brachten een bezoek aan het Aanmeldcentrum op Schiphol nadat een 17-jarig alleenstaand meisje gevraagd had om opheffing van de bewaring bij de rechtbank. Sinds op 1 juli 2010 de nieuwe asielprocedure in werking trad, krijgen asielzoekers een rust- en voorbereidingstermijn. Alleenstaande minderjarige asielzoekers gaan naar het Aanmeldcentrum in Den Bosch. Dit nieuwe beleid is niet toegepast bij dit meisje. Bovendien is er geen individuele belangenafweging bij de beslissing om haar vast te zetten. Dat vraagt ook artikel 3 van het Kinderrechtenverdrag. Het meisje stelt verder dat het AC Schiphol niet geschikt is voor verblijf van minderjarigen. Ze zegt dat het voelt als een gevangenis, dat ze niet zelf kan bepalen wanneer ze opstaat of naar bed gaat. In de verblijfsruimte is het lawaaiig en je kunt nergens tot rust komen of je afzonderen. Het meisje kreeg allergische reacties van het eten en er was voor kinderen niets te doen. Ze vond het moeilijk om de toiletten – met open ruimtes onder en boven de deuren – te delen met volwassenen. Door de vele moeilijkheden kreeg ze erge hoofdpijn.

De rechters hebben in deze zaak tijdens een bezoek de omstandigheden voor minderjarige vreemdelingen op Schiphol uitgebreid onderzocht. Ze beschrijven in de uitspraak gedetailleerd hoe de verblijfsruimtes en het dagprogramma op AC Schiphol er uit zien. Volgens de rechters dragen deze ruimtes een bestraffend karakter omdat je de ruimte niet zelfstandig mag verlaten. Er zijn geen specifieke faciliteiten voor minderjarige asielzoekers en de plaats en de verblijfsomstandigheden voldoen niet aan het verblijf voor minderjarigen. De Rechtbank is van oordeel dat de vrijheidsontnemende maatregel in het AC Schiphol voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen van vijftien jaar en ouder zich ook niet verhoudt tot het vereiste van goeder trouw. De bewaring is willekeurig opgelegd en de belangenafweging die de Staat heeft gemaakt is niet toegespitst op de situatie van het meisje. Er zijn alternatieven om de grens te bewaken en de jongeren mogen niet alleen in bewaring worden geplaatst ter voorkoming van een aanzuigende werking op andere minderjarige asielzoekers.

Uit artikel 22 en 37 van het Kinderrechtenverdrag vloeit een verplichting voor de overheid voort om een actieve rol te vervullen in het beschermen van deze jongeren, zo vinden de rechters. De overheid mag detentie slechts als uiterste redmiddel toe passen en moet actief humanitaire bijstand te verrichten. In artikel 22 van het Kinderrechtenverdrag staat dat Staten passende maatregelen moeten nemen om te waarborgen dat een kind dat de vluchtelingenstatus wil verkrijgen, passende bescherming en humanitaire bijstand krijgt en in artikel 37 staat dat geen enkel kind op onwettige of onwillekeurige wijze van zijn of haar vrijheid mag worden beroofd en dat aanhouding, inhechtenisneming of gevangenneming van een kind slechts als uiterste maatregel en voor de kortst mogelijk passende duur mag worden toegepast. Volgens de rechters moet op grond hiervan al op de eerste dag een oordeel gevormd worden over de gestelde minderjarigheid en alternatieve vormen van opvang.

Aangezien de detentie van het meisje naar het oordeel van de Rechtbank niet te goeder trouw is toegepast en de plaats en de verblijfsomstandigheden niet voldoen aan het verblijf van een minderjarige asielzoekster was het verblijf van het meisje op AC Schiphol in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De Nederlandse Staat wordt veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan het meisje.

Defence for Children pleit met de coalitie 'Kinderen horen niet in vreemdelingenbewaring' al jaren voor de beëindiging van het in de cel zetten van alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Kinderen die zonder ouders zijn gevlucht zijn immers driedubbel kwetsbaar: als kind, als migrant of vluchteling en als kind zonder ouders. Zowel voor asielzoekerskinderen als voor kinderen zonder ouders biedt het Kinderrechtenverdrag recht op bijzondere bescherming. Deze jongeren moeten dus 'voorgetrokken' in plaats van in de cel gezet worden. De Minister van Justitie kondigde eerder aan de alternatieven voor de bewaring van alleenstaande minderjarigen te willen onderzoeken. Met deze uitspraak in de hand, is het aan zijn opvolger, de Minister van Immigratie en Asielzaken, dhr. Leers, om hiermee vaart te maken. Geen onschuldig kind meer in de cel!

Voor meer informatie en standpunten van de coalitie 'Geen Kind in de Cel' klik hier