7 oktober 2010

Defence for Children - ECPAT Nederland maakt zich grote zorgen over het regeerakkoord. Als de plannen die daar in staan daadwerkelijk gerealiseerd worden, zal de kinderrechtensituatie in Nederland aanzienlijk verslechteren. De kinderen die te maken hebben met migratierecht komen volledig in de kou te staan. Maar ook op het gebied van jeugdzorg en strafrecht zijn de plannen verontrustend.

Op grond van het Kinderrechtenverdrag hebben alle kinderen dezelfde rechten, namelijk alle rechten. Vreemdelingenkinderen hebben daarnaast recht op extra bescherming. Het regeerakkoord heeft daarvoor geen aandacht, in tegendeel het zet de rechten van deze kinderen bij het grofvuil.
'Illegale' kinderen zijn mensen onder de achttien jaar die van de overheid niet in Nederland mogen zijn. Omdat teruggaan naar het land van herkomst soms (nog) niet mogelijk is, blijven zij (vaak samen met hun ouders, soms alleen) 'illegaal' in Nederland wonen. In het regeerakkoord staat dat illegaliteit strafbaar moet worden. Maar deze kinderen hebben dezelfde rechten als elk ander kind. Een verblijfstitel heeft niets te maken met criminaliteit. De overheid criminaliseert - en daarmee: discrimineert - doelbewust kinderen zonder papieren. Dat is in strijd met artikel 2 van het Kinderrechtenverdrag, waarin het  non-discriminatiebeginsel is vervat. Bovendien wil het kabinet elke mogelijkheid tot het legaliseren van mensen zonder verblijfsvergunning blokkeren. Terwijl vele acties van Defence for Children en anderen hebben aangetoond dat er in de verblijfsprocedures van ouders heel slecht naar de eigen rechten van kinderen wordt gekeken en dus vaak een nieuwe procedure nodig is. Op grond van het Kinderrechtenverdrag moeten bij alle beslissingen die kinderen raken – dus ook die over hun ouders - de belangen van het kind een primaire overweging vormen. Los van de kinderrechtenschending die bovengenoemde criminalisering met zich meebrengt en het grotere risico op uitbuiting dat deze kinderen daarmee lopen, zullen de maatregelen ook leiden tot nieuwe en veel grotere groepen 'illegalen' in Nederland omdat niemand meer gelegaliseerd kan worden.

De regering wil zich maximaal inzetten om kinderen die zonder hun ouders naar Nederland zijn gekomen, uit te zetten naar lokale opvangfaciliteiten in het land van herkomst, zoals weeshuizen.
Nederland heeft een speciale verantwoordelijkheid voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (artikel 20 en 22 Kinderrechtenverdrag). Deze kinderen zijn extra kwetsbaar: ze zijn kind, vaak een oorlog ontvlucht en nu in een land dat zij niet kennen zonder een ouder die voor hen zorgt. Het regeerakkoord negeert deze bijzondere beschermingsverplichting. De genoemde weeshuizen zijn vanuit dit oogpunt vaak niet de beste oplossing voor kinderen. Lees hier meer.

In het Kinderrechtenverdrag staat dat ouders en kinderen in beginsel bij elkaar moeten kunnen leven. Als ouders en kind niet in hetzelfde land verblijven, moeten de autoriteiten alle medewerking geven om met 'menselijkheid, welwillendheid en spoed' een hereniging mogelijk te maken (artikel 9 en 10 van het Kinderrechtenverdrag). In 2010 werd al 4.010 keer de hereniging van een ouder en kind geweigerd, zo is te lezen in het Jaarbericht Kinderrechten 2010. In het regeerakkoord worden verschillende voorstellen gedaan om gezinsmigratie nog verder  tegen te gaan. Daarbij wordt geen aandacht besteed aan de gevolgen  voor kinderen.

Het regeerakkoord bespreekt in het hoofdstuk 'Veiligheid' het plan om adolescentenstrafrecht in te voeren voor kinderen en jongeren tussen de 15 en 23 jaar. Dit staat haaks op het Kinderrechtenverdrag (artikel 40, lid 3). De invoering van adolescentenstrafrecht is alleen wenselijk als het geldt voor jongeren tussen de 18 en de 23 jaar en recht doet aan hun ontwikkeling. Kinderen tot 18 jaar hebben recht op speciaal jeugdstrafrecht.

De tendens van repressief jeugdstrafrechtbeleid wordt voorgezet en dit terwijl volgens het Kinderrechtenverdrag zorg, begeleiding en sociale re-integratie centraal zouden moeten staan. Defence for Children is geschrokken van het idee uit het regeerakkoord om  'strafdienstplicht' in te voeren.  Ook die term duidt op repressie en sluit niet aan bij  het voorgestelde doel, namelijk heropvoeding vanuit de thuissituatie en op school.  Om te komen tot een effectieve aanpak en gedragsverandering van risicojongeren zal het nieuwe kabinet  in moeten zetten op de verbetering van bestaande programma's en maatregelen. Hieronder vallen nachtdetentie en de door justitie erkende gedragsmaatregelen die door professionals worden toegepast. Dat houdt jongeren langer buiten detentie en zorgt ervoor dat ze weer sneller hun plaats in de maatschappij kunnen innemen (artikel 37, sub b van het Kinderrechtenverdrag).

Bij de nieuw op te richten politieregio's mag niet worden voorbijgegaan aan de speciale taak van de politie in zaken van minderjarigen. Belangrijk is dat er jeugdafdelingen komen en dat politieambtenaren speciaal worden opgeleid als zij zaken van kinderen behandelen.

Zeer verontrustend is de paragraaf waarin het kabinet aangeeft de privatisering van het gevangeniswezen voor te bereiden. Defence for Children wijst er nadrukkelijk op dat de verantwoordelijkheid voor minderjarigen in justitiële jeugdinrichtingen bij de overheid ligt.

Het regeerakkoord schetst in slechts een paar woorden het jeugdzorgbeleid voor de komende jaren. Er zijn grote zorgen over het functioneren en de effectiviteit van de jeugdzorg. Defence for Children wijst erop dat kinderen recht hebben op bescherming en zorg (artikel 3, lid 2 Kinderrechtenverdrag), ze moeten dus goed en snel worden geholpen en het liefst zo dicht mogelijk bij huis. Wat dat betreft kan het idee om de jeugdzorg naar de gemeenten over te hevelen goed zijn. Maar daarvoor zouden dan wel de nodige middelen en mensen vrijgemaakt moeten worden, zodat de kwaliteit daadwerkelijk omhoog gaat en uniform is in het hele land. Het kan niet zo zijn dat straks een kind in Luttelgeest slechtere jeugdzorg krijgt dan een kind  in Maastricht. Het akkoord zegt helaas niets over de wachtlijsten en de kwaliteit van zorg. Met name voor de geestelijke jeugdgezondheidszorg zijn de wachtlijsten onacceptabel hoog, op 1 januari van het vorig jaar stonden er 28.800 kinderen op die wachtlijsten.  Zie Jaarbericht Kinderrechten 2010.

Het regeerakkoord spreekt  de intentie uit om kinderen met een grote taalachterstand met dwang en drang te laten deelnemen aan vroeg- en voorschoolse educatie. Ouders hebben de primaire verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen en de overheid  moet de ouders hierin op passende wijze bijstaan (artikel 18 Kinderrechtenverdrag). Defence for Children vindt dwang en drang geen passende termen als het gaat om het helpen van ouders bij het realiseren van hun reguliere opvoedingstaken.  Pas als de opvoeding van de ouders het kind in zijn of haar ontwikkeling bedreigt, kan via Kinderbeschermingsmaatregelen die getoetst worden door een kinderrechter  op dwingende wijze begeleiding geboden worden.

De overheid moet alle kinderen in Nederland beschermen tegen alle vormen van kindermishandeling (artikel 19 Kinderrechtenverdrag). Met de uitvoering van beleidsplannen zullen zwakkere groepen  in de samenleving het moeilijker krijgen. Meer kinderen zullen in armoede opgroeien en dat  verhoogt ook het risico op kindermishandeling. In het voorjaar van 2011 treedt de Wet meldcode kindermishandeling en huiselijk geweld in werking. Uit het regeerakkoord blijkt echter dat er tevens een meldcode voor cultureel bepaald huiselijk geweld en kindermishandeling zal komen. Hiermee wordt een onderscheid gemaakt tussen wel en niet cultureel bepaalde kindermishandeling. Wat dat betekent en waarom een dergelijk onderscheid nodig is, zegt het regeerakkoord niet. Defence for Children ziet in dit onderscheid vooralsnog een schending van het verbod op discriminatie (artikel 2 Kinderrechtenverdrag).

Defence for Children - ECPAT Nederland is, kortom,  zeer verontrust over het grote aantal kinderrechtenschendingen dat het regeerakkoord in petto heeft. Dat de partijen die het akkoord sloten zich bewust zijn van die spanning, blijkt uit het feit dat zij overwegen om verdragen te wijzigen als het voorgestelde beleid niet strookt met de mensenrechtelijke afspraken. Dat is de wereld op zijn kop. Defence for Children zal haar onderzoek naar en strijd tegen kinderrechtenschendingen daarom met  kracht voortzetten.