1 december 2009

Door de aandacht voor zware strafzaken met minderjarige daders staat het jeugdstrafrecht opnieuw ter discussie. Tegenstanders, waaronder VVD- kamerlid Fred Teeven en Joost Eerdmans van het Burgercomité tegen Onrecht pleiten voor toepassing van het volwassen strafrecht vanaf veertien jaar als het gaat om ernstige misdrijven. Defence for Children wijst erop dat dit in strijd is met het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) en daarom niet mogelijk. Ook niet als het gaat om zeer ernstige geweldszaken of levensdelicten.

Een voorbeeld van een ernstig misdrijf waarop het jeugdstrafrecht van toepassing is, is de zaak van drie jongens uit Urk die op twaalf, dertien- en vijftienjarige leeftijd zijn opgepakt als verdachte bij de dood van de minderjarige Dirk Post. Inmiddels zijn de twee jongste vrijgelaten en wachten zij thuis af of zij verder worden vervolgd.  Omdat ook de oudste jonger dan zestien jaar oud is, kan het volwassen strafrecht niet worden toegepast. De sancties die opgelegd kunnen worden zijn ondermeer een taakstraf, jeugddetentie, de  gedragsbeïnvloedende maatregel of een PIJ-maatregel. Jeugddetentie duurt maximaal een jaar als het gaat om kinderen onder zestien jaar. Een PIJ-maatregel kan verlengd worden tot maximaal zes jaar.

Met het ondertekenen van het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) heeft de Nederlandse Staat toegezegd om voor minderjarigen aparte regels te maken. Voorop in het jeugdstrafrecht staat daarbij een pedagogische aanpak waarbij rekening wordt gehouden met de leeftijd van het kind en met mogelijkheden voor herintegratie van jonge daders in de maatschappij. Vrijheidsbeneming kan alleen worden toegepast als uiterste maatregel en voor de kortst mogelijke passende duur. Het Comité inzake de Rechten van het Kind verzocht Nederland in januari 2009 om het voorbehoud in te trekken dat toepassing van volwassen strafrecht mogelijk maakt op minderjarigen vanaf zestien jaar.

Het doel van de berechting van jonge daders via aparte regels en instellingen is niet om te komen tot een lichtere straf. Wel dat er tijdens het strafproces en bij het opleggen van een straf een speciale aanpak wordt toegepast. Rekening moet gehouden worden met de leeftijd en kwetsbaarheid van jonge daders. Belangrijk is dat jonge daders hun problemen onder ogen leren komen, verantwoordelijkheid leren nemen, zich mogen ontwikkelen en dat zij, waar dat kan, in gesprek gaan met het slachtoffer en excuses maken. Extra inspanning van jeugdzorg of jeugdreclassering en onderwijsprogramma's zijn daarbij onmisbaar. En ook het sociale netwerk en de school moeten worden ingezet om de juiste aanpak en begeleiding te kunnen geven. Dat is in het belang van de veroordeelde maar zeker ook in het belang van de maatschappij.

Het op gelijke wijze straffen van jonge daders als volwassenen maakt de maatschappij niet veiliger op de lange termijn. Het jeugdstrafrecht moet optimaal benut en ingezet worden. Minderjarige veroordeelden zullen moeten leren van hun fouten. Het jeugdstrafrecht biedt de mogelijkheid om ook minderjarigen die gruwelijke delicten hebben begaan adequaat te behandelen. Als er getwijfeld wordt aan juridische mogelijkheden en behandelopties, dan moeten díe verbeterd worden. Kinderrechten zijn er - juist - ook voor minderjarigen die verdacht worden van strafbare feiten. Bovendien past het niet bij een land dat kinderrechten hoog op de agenda heeft staan, onder de minimumbepalingen van het Kinderrechtenverdrag uit te duiken. 


Zie hier de ingezonden brief hierover in de Trouw van 9 februari 2009 van Maartje Berger (Defence for Children) en Majorie Kaandorp (Unicef).