8 augustus 2007

Op maandag 6 augustus 2007 zond Netwerk een reportage uit over minderjarige straatmuzikanten in Den Bosch. Een meisje van tien jaar en een jongen van veertien jaar uit Roemenië spelen de hele dag op hun accordeon om het gezinsinkomen te vergroten. Steeds meer gemeenten in Nederland hebben te maken met minderjarige straatmuzikanten.

Kinderen hebben volgens het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind recht op bescherming tegen schadelijke vormen van kinderarbeid. Het verdrag roept de staat op kinderen tegen kinderarbeid te beschermen. Defence for Children International-ECPAT Nederland is van mening dat er bij de kinderen in de reportage duidelijke sprake is van een ontoelaatbare situatie. Net als de Raad voor de Kinderbescherming vindt Defence for Children - ECPAT dat er bestuurlijke en juridische maatregelen nodig zijn om deze vorm van kinderarbeid tegen te gaan.

Werk kan schadelijk zijn voor de psychische, culturele, lichamelijke en emotionele ontwikkeling van kinderen. Verschillende factoren bepalen of de situatie waarin het kind arbeid verricht aan te merken is als acceptabel of onacceptabel. Deze factoren zijn onder andere:

• de aard van de werkzaamheden
• de duur van het werk
• het tijdstip waarop het werk wordt verricht (weekend-, avond- of nachtarbeid)
• de leeftijd van het kind
• de mate waarin het werk een redelijke beloning oplevert
• vrijwillig of gedwongen
• in of buiten de familiesfeer

Al deze factoren bepalen in onderlinge samenhang de mate waarin het werk een gezonde lichamelijke en geestelijke ontwikkeling van het kind belemmert.

Kinderarbeid is in Nederland verboden voor kinderen onder de dertien jaar, voor oudere minderjarigen gelden speciale beschermingsregels. Het is wel mogelijk om een ontheffing aan te vragen als een kind dat jonger is dan dertien jaar mee wil werken aan een film of theatervoorstelling. Dan gelden echter wel strenge voorwaarden. Deze voorwaarden staan in de Arbeidstijdenwet en het Arbeidsomstandighedenbesluit dat voortvloeit uit de Arbeidsomstandighedenwet (Arbo-wet 1983 en 1988). De Arbeidsinspectie controleert op naleving van deze regels.

Als de straatmuzikanten gedwongen worden hun opbrengst af te staan, is er sprake van uitbuiting en moet het openbaar ministerie de geldinners strafrechtelijk vervolgen.
In het Wetboek van Strafrecht (Sr) wordt in artikel 273f een definitie van uitbuiting gegeven waarbij naar een aantal specifieke vormen wordt verwezen. Omdat de definities van verschillende vormen van uitbuiting erg globaal zijn, pleit Defence for Children - ECPAT ervoor om artikel 273f in het Wetboek van Strafrecht te herzien om explicieter te omschrijven welke vormen van uitbuiting onder het bereik van de wetsbepaling vallen. Zie hierover ook het onderzoek van Defence for Children - ECPAT en Unicef over uitbuiting van kinderen in Nederland

Op lokaal terrein kunnen gemeenten in hun algemene plaatselijke verordening opnemen onder welke voorwaarden op straat muziek maken door minderjarigen is toegestaan. Daarin kunnen ze bijvoorbeeld vastleggen dat aan bepaalde leeftijdsgroepen minderjarigen voor het weekeinde of in de schoolvakanties een vergunning wordt verstrekt en hoe lang jongeren achtereen mogen musiceren op straat.

Dat de minderjarige straatmuzikanten over de grens van het toelaatbare spelen, lijkt Defence for Children - ECPAT duidelijk. Maar met alleen verbieden zijn we er niet. Het is belangrijk om met de kinderen, jongeren en hun gezinnen in gesprek te komen om te bezien wat de achterliggende redenen zijn voor de optredens. Zo kunnen de kinderen ook beter gevolgd worden zodat voorkomen wordt dat ze met het strengere optreden van de regen in de drup raken. Uiteindelijk zal de nivellering tussen rijken en armen in de Europese Unie een Europese aanpak vergen, zolang de verschillen zo groot zijn, zullen we met dit soort uitwassen van creatieve armoedebestrijding geconfronteerd blijven.