2 september 2010

Kinderen zonder verblijfsvergunning en hun ouders zijn vaak niet op de hoogte van het feit dat zij recht hebben op gezondheidszorg. Ze zijn bang om naar een ziekenhuis te gaan en bang voor de hoge rekeningen die zij niet kunnen betalen. Zij voelen zich niet serieus genomen en moeten lang wachten voor een afspraak. Vaak weten ze niet bij welk ziekenhuis of bij welke apotheek zij terecht kunnen. Ook artsen zijn niet altijd op de hoogte van de rechten van kinderen zonder verblijfsvergunning. Het gebrek aan voorlichting vormt hiermee het grootste obstakel voor toegankelijke ziekenhuiszorg voor kinderen zonder verblijfsvergunning.

Tot nu toe was er weinig bekend over kinderen zonder verblijfsvergunning en hun toegang tot zorg in Nederland. Bestaande literatuur richtte zich voornamelijk op volwassenen. Daarom heeft PHAROS in samenwerking met Defence for Children Nederland en UNICEF Nederland onderzoek gedaan om de knelpunten in de toegang tot ziekenhuiszorg en de kennis over de rechten en plichten van kinderen zonder verblijfsvergunning in kaart te brengen. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met kinderen, hun ouders en medewerkers en hulpverleners van dertien ziekenhuizen in Nederland.

Alle kinderen hebben recht op de grootst mogelijke mate van gezondheid en op voorzieningen voor deze gezondheidszorg. Dit staat in artikel 24 van het Kinderrechtenverdrag. Er mag in de gezondheidszorg geen onderscheid worden gemaakt tussen kinderen met en kinderen zonder verblijfsvergunning. Kinderen zonder verblijfsvergunning kunnen geen ziektekostenverzekering afsluiten. In de vreemdelingenwet staat dat zij toch recht hebben op 'medisch noodzakelijke zorg'. Onder artsen is medisch noodzakelijke zorg een discutabel begrip dat vaak voor verwarring zorgt. Zo blijkt ook uit het onderzoeksrapport. Sommige artsen zien medisch noodzakelijke zorg als zorg tijdens een 'acute noodsituatie'. Anderen zien het als alle medische zorg die een arts nodig vindt om iemand beter te maken. Dit is een knelpunt bij de toegankelijkheid van de zorg.

Defence for Children benadrukt dat bij het verlenen van zorg aan kinderen er altijd sprake is van medisch noodzakelijke zorg. Kinderen zonder verblijfsvergunning mogen niet anders worden behandeld dan Nederlandse kinderen. Artsen hebben een geheimhoudingsplicht en weigering van zorg is strafbaar. Het weigeren van zorg aan kinderen zonder verblijfsvergunning is extra zorgelijk vanwege hun kwetsbare positie.

Op 1 januari 2009 is een nieuwe regeling ingegaan. Het College voor Zorgverzekeringen heeft ziekenhuizen gecontracteerd die de niet-spoedeisende zorg aan mensen zonder verblijfsvergunning verlenen (zie voor meer informatie hier over: www.iLegaalkind.nl). Voor de nieuwe regeling er was, weigerde een aantal artsen zorg aan kinderen zonder verblijfsvergunning als hun ouders niet eerst betaalden. Gelukkig blijkt dit na de invoering van de nieuwe regeling niet meer voor te komen in de ziekenhuizen die betrokken waren bij dit onderzoek. Voor de baliemedewerkers is er meer duidelijkheid over hoe zij moeten handelen omdat daarvoor nu protocollen zijn.
De bemiddeling van diverse regionale steunpunten voor vreemdelingen blijft volgens de geïnterviewde jongeren en ouders absoluut noodzakelijk om de toegankelijkheid van ziekenhuiszorg te garanderen.

Lees hier het rapport en kijk voor meer informatie over de rechten van 'illegale' kinderen op: www.iLegaalkind.nl. En download hier de vouwfolder voor kinderen 'Iedereen heeft recht op gezondheidszorg! Jij ook!'.
Meldingen over (on)toegankelijkheid van ziekenhuiszorg kunt u doorgeven aan Dokters van de Wereld. Klik hier voor het meldingsformulier. 
Het onderzoek is mede mogelijk gemaakt door Stichting Kinderpostzegels Nederland en Projecten in Nederland (PIN).